فامّا سلاطين و خلفا را در معاشرت با نساء و بنات « 1 » و صحبت با مناكح و امآء ، بايد كه جهت تسكين وسوسهء قوّت شهوانى و رفع تفرقهء دل از خواطر شيطانى باشد ، نه آن‌كه اوقات را بيش‌تر به مؤانست و مجاورت ايشان مصروف دارند و در مهمّات دين و دنيا مشاورت و محاورت ايشان را معتبر و معوّل عليه دانند و از ضروريّات امور و مصالح جمهور بازمانند كه حضرت رسول ، صلوات اللّه عليه ، مىفرمايد كه « ويل لمن ولىّ امره امراة » چرا كه جماعت عورات ، جهت صلاح منزل « 2 » موضوع‌اند و در زمان تنزّه طبيعت ، صحبت ايشان مطبوع . شعر دع ذكرهنّ فما لهنّ وفاء 137 * ريح الصّبا و عهودهنّ سواء يكسرن قلبك ثمّ لا يجبرنه * و قلوبهنّ من الولاء « 3 » خلاء هر قدر زياده بر آن وقت عشرت « 4 » با ايشان مصروف گردد ، « 5 » بيهوده و ضايع است و هر مصلحت كه به رأى ايشان « 6 » منوط گردد ، منجرّ به فضايح و شنايع . خصوصا ، امر سلطنت كه به اعقل عقلا و به اكمل عرفا منوط بايد بود چگونه چنان امرى را به ناقصات عقل مضبوط توان نمود . بيت چنين گفت شاه جهان كى قباد 138 * كه نفرين بد بر زن نيك باد و امّا استيفاى لذّت نفس از طعام مرغوب و اشباع بطن از انواع مشروبات و مطعومات مطلوب ، نزد خردمند چندان مقدارى ندارد و آن لذّت را هوشمند هرگز به چيزى معتبر نمىشمارد و اگرچه تنعّمات در آن باب مباح است ، فامّا اسراف در آن حرام است و ارتكاب اكل و شرب زياده بر قدر ضرورت موجب ملام ارباب افهام . چه ، خوردن بسيار كار بهايم است و سير كردن شكم ، سر همهء ذمايم . بيت گرچه خدا گفت كلوا و اشربوا * در عقبش گفت و لا تسرفوا

--> ( 1 ) . م : مباشرت . ( 2 ) . م : منزلى . ( 3 ) . م : الدواء . ( 4 ) . م : - عشرت . ( 5 ) . م : + عمر . ( 6 ) . س : انسان .